Azaroaren 25etan erakundeek indarkeria matxista gaitzesten dute, baina benetako erantzuna beti bera da: murrizketak eta pribatizazioak. Indarkeriari ez zaio diskurtsoekin aurre egiten, benetako baliabide publiko eta politikoekin baizik.

 

« Ez da dirurik falta, borondate politikoa eta berdintasunarekiko  konpromisoa falta dira  »

 

Urtero, azaroaren 25ean, ikuskizun bera atzezten da. Mugimendu feministak kaleak bere aldarrikapenekin betetzen dituen bitartean, erakundeak doluz janzten dira eta emakumeen aurkako indarkeriaren "gaitza" gaitzesten dute zerutik eroritako zerbait balitz bezala, horren aurka ezin delako ezer egin, nolabaiteko zigor jainkotiarra delako.

2025ean Euskal Herrian indarkeria matxistagatik jarritako salaketen kopuruek goranzko joera erakusten dute, nahiz eta zifra ofizialek genero-indarkeriari bakarrik egiten dioten erreferentzia (bikotekideek edo bikotekide ohiek egiten dutena). Gainera, kontutan izan behar da ere, emakumeen gutxiengo batek bakarrik salatzen ditu indarkeria-egoera horiek.

2025ean, orain arte, 6 emakume hil dituzte Euskal Herrian eta 34 espainiar estatuan (1.326 2003tik). Eraildako emakumeak ez dira zenbaki bat, bakoitzaren atzean ahaztu ezin dugun istorio bat dago, baina, batez ere, hilketa horietako bakoitzaren atzean, berandu iritsi zen sistema oso bat dago, hori saihesteko adina jakin ez zuena edo egin nahi izan ez zuena.

Euskal Herrian 2.761 salaketa jaso zituzten epaitegiek 2024ko apirila eta ekaina bitartean (949 Nafarroan eta 1.812 EAEn). Horrek esan nahi du Nafarroan salaketak % 21 igo direla eta EAEn % 8,2, 2023arekin alderatuta 2023.urteearekin konparatuta.

 

 

Datu horiek ez dira asmatzen ditugun datuak, datu ofizialak dira, administrazio publikoek beraz, indarkeria matxistaren errealitatea ezagutzen dute. Ondo dakite gero eta emakume gehiagok behar dutela laguntza integrala beren bizitzekin jarraitu ahal izateko. Emakume horiek aurrera egin dezaten ahalbidetzea eskura jartzen zaizkien baliabideen eta baliabideen kalitatearen araberakoa da.

Egoera horren aurrean, administrazio publikoak ez dira beharrezko neurriak hartzen ari, ez prebentzioaren arloan, ez zeharkako politika feministen arloan, eta are gutxiago asistentzia-baliabideen horniduran. Bizi dugun egoeraren aurrean, administrazio publikoen errezeta beti bera da: murrizketak egitea eta pribatizatzea, horrekin dena konpontzen dute.

Faxismoaren aurrerapenari sinesgaiztasunez eta amorruz begiratzen diogun bitartean, eta indarkeria matxistaren diskurtso ukatzaileak nagusitzen ari direla ikusten dugun bitartean, administrazioek, egoera horri aurre egin beharrean, baliabide publikoak gaitu beharrean, beste alde batera begiratzea erabaki dute, egoeraren erantzukizuna ez hartzea eta, ahal badute, egoera horretatik onura ekonomikoa ateratzea, pribatizazioen eta murrizketen bidez.

Indarkeria matxistaren biktima diren emakumeentzako laguntza-zerbitzuak zerbitzu publikoak dira, besteak bezala. Zerbitzu horiek funtsezkoak dira emakumeak suspertzeko, eta ezin dugu onartu eskubideak murriztea, ezta gure biziraupenarekin salerostea ere.

 

 

« Indarkeria-egoeran dauden emakumeei arreta ona ematea  ez da lortzen azpikontratazioaren bidez  »

 

Erakundeen utzikeria

Behin eta berriz entzuten diegu administrazio publikoetako arduradunei emakumeei azaltzen genero-indarkeriari aurre egiteko modurik onena salaketa dela. Beharrezko baliabideak emakumeen esku jarri ahal izateko, emakumeek kontatu egin behar dute, eta egin egiten dute. Egunero, Euskal Herrian ehunka emakumek ausardia dute gertatzen ari zaiena kontatzeko, izena jartzeko gertakari horiei eta erakundeen aldetik jasotzen duten erantzuna erakundeen utzikeria da.

Indarkeria matxistaren biktimei laguntzeko zerbitzuen aurrekontu-murrizketek, langilerik ezak eta baliabide nahikorik ez izateak, keinu sinboliko bihurtzen dute erakundeen laguntza, halaber, benetako eraginkortasunik gabeko keinua.

Hezitzaileek, aholkulari juridikoek, psikologoek eta gizarte-langileek kontratu prekarioak eta ezinbesteko zerbitzuen azpikontratazioa salatzen dituzte. Hori da tratu txar instituzionalaren benetako aurpegia: baliabide horietara jotzen dutenei, askotan, baliabide nahikorik gabe erantzuten zaie. Ez da arraroa zerbitzu horiek enpresa sarraskijaleen eta eskrupulurik gabekoen esku egotea, enpresa horiek negozioa egiten baitute emakume langileen lan-baldintza txarren eta emakume erabiltzaileen sufrimenduaren kontura; eta hori ezin liteke gertatu eredu hori ahalbidetzen eta sustatzen duten erakundeen konplizitaterik gabe.

Indarkeria-egoeran dauden emakumeei arreta ematea, eskura dituzten baliabideak, elkarguneak, harrera-etxeak, larrialdi-zentroak, tutoretzapeko etxebizitzak, larrialdi-bizitokiak... ez dira bakarrik bermatu behar, publikoak eta doakoak ere izan behar dute; kalitatezko zerbitzuak izan behar dute, eta hori, osasunarekin egiaztatu ahal izan dugunez, ez da azpikontratazioaren bidez lortzen.

 

« Administrazioek  ez dute beharrezko baliabiderik jartzen  emakumeak behar bezala artatzeko »

 

CARME zentrua edo sistemak nola uzten gailuen eskubiderik gabe

2020an ireki zituen ateak CARME zentroak. Indarkeria matxistaren biktima diren emakumeentzako egonaldi ertaineko zentro bat, 18 profesionalek osatua. Langile horietako 16 zuzeneko arretan aritzen dira, eta beste biak, berriz, sukaldari-lanetan eta zerbitzuaren koordinatzaile-lanetan. Talde hau oso kualifikatua da, eta prestakuntza du indarkerian, berdintasunean, trauman eta haurren kaltearen konponketan, osasun mentalean, gizarte-bazterkerian eta esku-hartze sozialean. Kalitatezko arreta bermatzen zuen zentroa.

Hori da azpikontratatuta dauden baliabide publiko ugarietako bat, nahiz eta erreferentziazko baliabide iraunkorra izan. Arabako Gizarte Ongizaterako Foru Erakundearen (GOFE) mende dagoen zentroa Xilema fundazioak kudeatzen du.

Mugimendu Feministaren borrokari esker, emakumeen aurkako indarkeria eremu pribatutik ateratzen hasi da, eta gero eta emakume gehiagok ematen dute bizitzen ari diren infernua kontatzeko eta laguntza eskatzeko pausoa. Hala ere, erakundeak ez dira ari egoera horri erantzuna ematen, eta ez daude beharko liratekeen baliabideak, ez dira baliabideak handitzen eta ez dira behar adina diru eta langilez hornitzen. Gauza bera gertatu zen CARMEn, bere gaitasuna handitu behar izan baitzuen eskaera handia zela eta. Araudia betetzen ez zuen eta oinarrizko azpiegiturarik ez zuen kokapen berri batean egin zen handitzea. Beste behin ere, administrazio publikoen eskumenik ezaren ondorioak indarkeriaren biktima diren emakumeek ordaindu zituzten, familia-unitate bat gutxiago artatzeko zerbitzua murriztu baitzitzaien (7tik 6ra pasatu zen).

Murrizketa horrekin pozik ez eta 2025erako aurrekontuetan onartutakoa baino prezio baxuagoarekin atera da lizitazio berria. Baliabide horretarako aurrekontua % 30 murriztu da, eta horrek 7 langile kaleratzea dakar (plantillaren % 38). Baliabide ekonomikoen eta langile-baliabideen murrizketa horrek bi aukera baino ez ditu utziko: plazak berriro murriztea edo kalitatezko zerbitzu integrala ez bermatzea.

Arabako CARME zentroarekin gertatzen ari dena ez da kasu isolatua. Emakundek argitaratzen duen baliabideen mapa (2018tik eguneratzen ez den mapa) berrikusi eta kudeaketa pribatua duten baliabideen kopurua ikusi besterik ez da egin behar. Antzeko zerbait gertatzen da Nafarroan ere; izan ere, nahiz eta kalitate handiko baliabide publikoak izan eta baliabide horietako askotan punta-puntakoa izan, batzuk enpresa pribatuen esku daude oraindik.

Emakumeen aurkako indarkeriari ez zaio argazki eta adierazpen ofizialekin aurre egiten. Indarkeria matxistari zeharkako politika feministekin egiten zaio aurre, aurrekontu feministekin, legeak edukiz eta aurrekontuz hornituz, behar dituzten emakumeentzako baliabideak bermatuz, prozesu horietan lagunduz, emakume horiek bizitzea merezi duten bizitzak biziz aurrera atera ahal izatea ahalbidetzen duten profesionalak baloratuz eta prestigiatuz.

Ez da dirurik falta. Borondate politikoa eta berdintasunarekiko konpromisoa falta dira. Emakumeok soberan daukaguna promesa hutsalak eta aurrera ateratzeko baliabiderik gabeko baliabideak dira. Kalitatezko politika publikoak falta zaizkigu eta pribatizazioak soberan ditugu. Gobernuak, "berregituraketa" aitzakiatzat hartuta, zerbitzuak desegiten ari dira, emakumeak oso feminizatuta dauden sektore bateko langileak prekarizatzen, indarkeria matxistaren biktima diren emakumeen osotasunaren kontura. Ez dugu onartuko dominak jartzen eta feminismoaren bandera egiten jarraitzea, emakume langileak esplotatzea eta prekarizatzea ahalbidetzen duten bitartean eta indarkeria matxistaren biktima diren emakumeak kalitatezko baliabiderik gabe uzten dituzten bitartean.

 

 

Azaroaren 25eko mobilizazioak

Hauek dira Euskal Herriko Mugimendu Feministak antolatu dituen mobilizazio nagusiak:

• Baiona: 18:30ean Geltokia
• Bilbao: 19:00etan Bihotz Sakratua
• Donostia: 19:00etan Bulebar
• Gasteiz: 19:00etan san Anton plaza
• Iruñea:19:00etan Gaztelu plaza

 

Aldizkariak deskargatu >