Borondaterik gabeko instituzioak, aukerarik gabeko emakumeak
Urtero, azaroaren 25ean, ikuskizun bera atzezten da. Mugimendu feministak kaleak bere aldarrikapenekin betetzen dituen bitartean, erakundeak doluz janzten dira eta emakumeen aurkako indarkeriaren "gaitza" gaitzesten dute zerutik eroritako zerbait balitz bezala, horren aurka ezin delako ezer egin, nolabaiteko zigor jainkotiarra delako.
2025ean Euskal Herrian indarkeria matxistagatik jarritako salaketen kopuruek goranzko joera erakusten dute, nahiz eta zifra ofizialek genero-indarkeriari bakarrik egiten dioten erreferentzia (bikotekideek edo bikotekide ohiek egiten dutena). Gainera, kontutan izan behar da ere, emakumeen gutxiengo batek bakarrik salatzen ditu indarkeria-egoera horiek.
2025ean, orain arte, 6 emakume hil dituzte Euskal Herrian eta 34 espainiar estatuan (1.326 2003tik). Eraildako emakumeak ez dira zenbaki bat, bakoitzaren atzean ahaztu ezin dugun istorio bat dago, baina, batez ere, hilketa horietako bakoitzaren atzean, berandu iritsi zen sistema oso bat dago, hori saihesteko adina jakin ez zuena edo egin nahi izan ez zuena.
Euskal Herrian 2.761 salaketa jaso zituzten epaitegiek 2024ko apirila eta ekaina bitartean (949 Nafarroan eta 1.812 EAEn). Horrek esan nahi du Nafarroan salaketak % 21 igo direla eta EAEn % 8,2, 2023arekin alderatuta 2023.urteearekin konparatuta.
Datu horiek ez dira asmatzen ditugun datuak, datu ofizialak dira, administrazio publikoek beraz, indarkeria matxistaren errealitatea ezagutzen dute. Ondo dakite gero eta emakume gehiagok behar dutela laguntza integrala beren bizitzekin jarraitu ahal izateko. Emakume horiek aurrera egin dezaten ahalbidetzea eskura jartzen zaizkien baliabideen eta baliabideen kalitatearen araberakoa da.
Egoera horren aurrean, administrazio publikoak ez dira beharrezko neurriak hartzen ari, ez prebentzioaren arloan, ez zeharkako politika feministen arloan, eta are gutxiago asistentzia-baliabideen horniduran. Bizi dugun egoeraren aurrean, administrazio publikoen errezeta beti bera da: murrizketak egitea eta pribatizatzea, horrekin dena konpontzen dute.
Faxismoaren aurrerapenari sinesgaiztasunez eta amorruz begiratzen diogun bitartean, eta indarkeria matxistaren diskurtso ukatzaileak nagusitzen ari direla ikusten dugun bitartean, administrazioek, egoera horri aurre egin beharrean, baliabide publikoak gaitu beharrean, beste alde batera begiratzea erabaki dute, egoeraren erantzukizuna ez hartzea eta, ahal badute, egoera horretatik onura ekonomikoa ateratzea, pribatizazioen eta murrizketen bidez.
Indarkeria matxistaren biktima diren emakumeentzako laguntza-zerbitzuak zerbitzu publikoak dira, besteak bezala. Zerbitzu horiek funtsezkoak dira emakumeak suspertzeko, eta ezin dugu onartu eskubideak murriztea, ezta gure biziraupenarekin salerostea ere.

CARME zentrua edo sistemak nola uzten gailuen eskubiderik gabe
2020an ireki zituen ateak CARME zentroak. Indarkeria matxistaren biktima diren emakumeentzako egonaldi ertaineko zentro bat, 18 profesionalek osatua. Langile horietako 16 zuzeneko arretan aritzen dira, eta beste biak, berriz, sukaldari-lanetan eta zerbitzuaren koordinatzaile-lanetan. Talde hau oso kualifikatua da, eta prestakuntza du indarkerian, berdintasunean, trauman eta haurren kaltearen konponketan, osasun mentalean, gizarte-bazterkerian eta esku-hartze sozialean. Kalitatezko arreta bermatzen zuen zentroa.
Hori da azpikontratatuta dauden baliabide publiko ugarietako bat, nahiz eta erreferentziazko baliabide iraunkorra izan. Arabako Gizarte Ongizaterako Foru Erakundearen (GOFE) mende dagoen zentroa Xilema fundazioak kudeatzen du.
Mugimendu Feministaren borrokari esker, emakumeen aurkako indarkeria eremu pribatutik ateratzen hasi da, eta gero eta emakume gehiagok ematen dute bizitzen ari diren infernua kontatzeko eta laguntza eskatzeko pausoa. Hala ere, erakundeak ez dira ari egoera horri erantzuna ematen, eta ez daude beharko liratekeen baliabideak, ez dira baliabideak handitzen eta ez dira behar adina diru eta langilez hornitzen. Gauza bera gertatu zen CARMEn, bere gaitasuna handitu behar izan baitzuen eskaera handia zela eta. Araudia betetzen ez zuen eta oinarrizko azpiegiturarik ez zuen kokapen berri batean egin zen handitzea. Beste behin ere, administrazio publikoen eskumenik ezaren ondorioak indarkeriaren biktima diren emakumeek ordaindu zituzten, familia-unitate bat gutxiago artatzeko zerbitzua murriztu baitzitzaien (7tik 6ra pasatu zen).
Murrizketa horrekin pozik ez eta 2025erako aurrekontuetan onartutakoa baino prezio baxuagoarekin atera da lizitazio berria. Baliabide horretarako aurrekontua % 30 murriztu da, eta horrek 7 langile kaleratzea dakar (plantillaren % 38). Baliabide ekonomikoen eta langile-baliabideen murrizketa horrek bi aukera baino ez ditu utziko: plazak berriro murriztea edo kalitatezko zerbitzu integrala ez bermatzea.
Arabako CARME zentroarekin gertatzen ari dena ez da kasu isolatua. Emakundek argitaratzen duen baliabideen mapa (2018tik eguneratzen ez den mapa) berrikusi eta kudeaketa pribatua duten baliabideen kopurua ikusi besterik ez da egin behar. Antzeko zerbait gertatzen da Nafarroan ere; izan ere, nahiz eta kalitate handiko baliabide publikoak izan eta baliabide horietako askotan punta-puntakoa izan, batzuk enpresa pribatuen esku daude oraindik.
Emakumeen aurkako indarkeriari ez zaio argazki eta adierazpen ofizialekin aurre egiten. Indarkeria matxistari zeharkako politika feministekin egiten zaio aurre, aurrekontu feministekin, legeak edukiz eta aurrekontuz hornituz, behar dituzten emakumeentzako baliabideak bermatuz, prozesu horietan lagunduz, emakume horiek bizitzea merezi duten bizitzak biziz aurrera atera ahal izatea ahalbidetzen duten profesionalak baloratuz eta prestigiatuz.
Ez da dirurik falta. Borondate politikoa eta berdintasunarekiko konpromisoa falta dira. Emakumeok soberan daukaguna promesa hutsalak eta aurrera ateratzeko baliabiderik gabeko baliabideak dira. Kalitatezko politika publikoak falta zaizkigu eta pribatizazioak soberan ditugu. Gobernuak, "berregituraketa" aitzakiatzat hartuta, zerbitzuak desegiten ari dira, emakumeak oso feminizatuta dauden sektore bateko langileak prekarizatzen, indarkeria matxistaren biktima diren emakumeen osotasunaren kontura. Ez dugu onartuko dominak jartzen eta feminismoaren bandera egiten jarraitzea, emakume langileak esplotatzea eta prekarizatzea ahalbidetzen duten bitartean eta indarkeria matxistaren biktima diren emakumeak kalitatezko baliabiderik gabe uzten dituzten bitartean.
Abandono institucional
Una y otra vez escuchamos a los responsables de las administraciones públicas explicar a las mujeres que la mejor manera para combatir la violencia de género es a través de la denuncia. Que para poder poner a disposición de las mujeres los recursos necesarios estas tiene que contarlo, y lo hacen. Cada día, cientos de mujeres en Euskal Herria tienen la valentía de contar lo que les está sucediendo, de ponerle nombre y la respuesta que reciben por parte de las instituciones es el ninguneo y el abandono institucional.
Los recortes presupuestarios en servicios de apoyo a las víctimas de violencia machista, la falta de personal y la insuficiencia de recursos convierten la ayuda institucional en un gesto simbólico, vacío de verdadera eficacia.
Educadoras, asesoras jurídicas, psicólogas y trabajadoras sociales denuncian contratos precarios y la externalización de servicios vitales. Esa es la cara real del maltrato institucional: quienes acuden a estos recursos, son atendidas, en muchas ocasiones, sin los recursos necesarios. No es raro que estos servicios estén en manos de empresas carroñeras y sin escrúpulos que hacen negocio a costa de las malas condiciones laborales de las trabajadoras y del sufrimiento de las mujeres usuarias; algo que no podría darse sin la complicidad de unas instituciones que no solo permiten sino que promueven este modelo.
La atención a las mujeres en situación de violencia, los recursos a su alcance, puntos de encuentro, casas de acogida, centros de urgencia, pisos tutelados, alojamientos de emergencia... no solo deben de estar garantizados sino que además deben de ser públicos y gratuitos; han de ser servicios de calidad y eso, como ya lo hemos podido comprobar con la sanidad, no se consigue mediante la subcontratación.











